Op 8 april jl. kwamen leden van de werkgroep, projectgroep en het strategisch overleg samen voor een inspirerende en interactieve bijeenkomst over de Safety Culture Ladder in de praktijk. Onder begeleiding van Frans Bosch van KPE stond vooral één vraag centraal: hoe beïnvloeden gedrag en ons brein veiligheid op de werkvloer?
De ochtend bestond uit twee onderdelen verdeeld over twee groepen onderling afgewisseld. Frans Bosch verzorgde eerst voor de eerste groep een energieke en interactieve presentatie over waarom we doen wat we doen en welke factoren ons gedrag beïnvloeden. De andere groep bracht een bezoek aan een warmteproject van Nijkamp Aanneming, waar deelnemers in gesprek gingen met medewerkers in de sleuf over veiligheid, keuzes in de praktijk en hoe gedrag daarin een rol speelt.
Tijdens het werkbezoek zijn we in twee groepen het project opgegaan en spraken we met medewerkers van Nijkamp. Er waren verschillende ploegen aan het werk, waaronder een graafploeg, isolatieploeg en fitterploeg. De nadruk lag op eerst observeren en daarna het voeren van een open gesprek.
De deelnemers stelden zich voor, gaven aan waarom ze aanwezig waren en vroegen of het uitkwam om enkele vragen te stellen. Het doel was om te ervaren hoe je als leider het gesprek op de werkplek aangaat: hoe maak je echt verbinding en hoe voorkom je dat mensen sociaal wenselijke antwoorden geven? Deze aanpak zorgde voor meer openheid en een grotere bereidheid om ervaringen te delen.
Tussen de groepen was een verschil in aanpak zichtbaar. De eerste groep ging direct de (technische) inhoud in, terwijl de tweede groep na het bijwonen van de sessie van Frans Bosch meer tijd nam voor contact en verbinding. Dat was mooi om te zien.
Dit leidde tot waardevolle gesprekken, waarbij het maken van echt contact zichtbaar bijdroeg aan meer openheid op de werkplek. Daarna wisselden de groepen van onderdeel, zodat iedere deelnemer beide programmaonderdelen heeft kunnen volgen.
Investeren in technologie en systemen blijft belangrijk, maar het grootste effect op veiligheid ontstaat door aandacht voor gedrag en cultuur. Volgens het model van Brain Based Safety komt een groot deel van incidenten voort uit menselijk gedrag.
De presentatie liet zien dat veiligheid zich ontwikkelt langs drie niveaus:
Juist op dit laatste niveau is nog veel winst te behalen.
Ons gedrag wordt grotendeels bepaald door automatische patronen en instincten. Maar liefst 99,8% van ons gedrag verloopt onbewust, waardoor we risico’s niet altijd bewust afwegen.
Ons oude brein, ook wel reptielenbrein genoemd, helpt ons snel handelen, maar kan ook leiden tot risicovol gedrag, bijvoorbeeld door routine of tijdsdruk.
Mensen hebben van nature de neiging zichzelf als veiliger en competenter te zien dan gemiddeld. Deze zelfoverschatting helpt ons leren en ontwikkelen, maar kan ook leiden tot onderschatting van risico’s.
Bewustwording hiervan helpt om open te staan voor feedback en elkaar aan te spreken.
Een belangrijke stap in het versterken van de Safety Culture Ladder is het creëren van een omgeving waarin collega’s elkaar aanspreken op gedrag.
Daarbij helpen zes praktische spelregels:
Een mooi voorbeeld van een initiatief binnen SVWAW is de werkplek dialoog. Dit is bij uitstek een goed voorbeeld hoe we met elkaar omgaan en kennisdelen. Lees ook nog eens dit artikel op onze website: https://svwaw.nl/nieuws/van-afspraak-naar-actie-de-werkplek-dialoog/
Na de rondgang op het project hebben we gezamenlijk ervaringen gedeeld over wat we buiten hadden gezien en ervaren. In open gesprekken stond vooral het thema veilig gedrag in de praktijk centraal. Er werden vragen gesteld als: “heb je situaties gezien of gevoeld die mogelijk onveilig waren? Hoe gaan medewerkers daar mee om?”
De gesprekken waren eerlijk en constructief, met waardering voor de manier waarop veiligheid zichtbaar aandacht krijgt op de werkplek.
Een speciaal woord van dank gaat uit naar Nijkamp Aanneming en in het bijzonder Ferri Kastelijns voor de uitstekende voorbereiding en het mogelijk maken van dit praktijkbezoek. Ook bedanken wij Frans Bosch voor zijn inspirerende bijdrage en energie tijdens deze ochtend. We kijken terug op een leerzame en waardevolle bijeenkomst, die ons opnieuw bewust heeft gemaakt hoe belangrijk gedrag en onderlinge aanspreekbaarheid zijn voor het versterken van veiligheid binnen de warmtebranche.
