We hebben als mens van nature de neiging om snel met ons oordeel klaar te staan. We zien een probleem en denken al snel te weten wat er aan de hand is. Vaak omdat we denken een vergelijkbare situatie al eens te hebben meegemaakt. En dus grijpen we terug op wat we al kennen.
Vanochtend zat ik in de auto te luisteren naar een voetbalpodcast. Het ging over de feilbaarheid van de VAR. Een van de journalisten maakte de opmerking dat we problemen met techniek vaak proberen op te lossen met nóg meer techniek. Ik vond dat wel een interessante constatering. Want doen we dat binnen veiligheid soms ook niet?
Meer regels maken het niet automatisch veiliger
Als iets niet goed gaat, komen er nieuwe regels, procedures, systemen of technische oplossingen. Begrijpelijk, want dat is wat we kennen. Maar inmiddels weten we ook dat meer techniek, meer regels of meer procedures niet automatisch leiden tot veiliger werken. Daarvoor hebben we ook iets anders nodig: verandering van gedrag. En dat kunnen we alleen bereiken door de ander actief te laten nadenken over zijn of haar gedrag.
Als leider ben je vaak gewend om oplossingen aan te dragen. Er is een probleem, dus wat gaan we eraan doen? De leider leidt tenslotte de weg.
Maar als je te snel met je eigen oplossing komt, gebeurt er ook iets anders. Je staat minder open voor wat de ander ziet, weet en ervaart. Je vult in voordat je hebt gevraagd.
Juist dat kwam ook naar voren in onze self-assessment van de Safety Culture Ladder. Een belangrijke volgende stap zit niet alleen in systemen en afspraken, maar in het gesprek met elkaar. De werkvloer actief betrekken. Vragen wat de mensen buiten zien, waar zij tegenaan lopen en welke ideeën zij zelf hebben om het werk veiliger te maken.
Dat klinkt misschien eenvoudig. Maar het vraagt nogal wat.
Ga eens kijken zonder direct iets te vinden en begin met een vraag
Want echt het gesprek aangaan betekent dat je niet vooraf al moet weten wat het antwoord is. Ga eens kijken zonder direct iets te vinden. Tijdens ons vorige strategisch overleg gingen we daarom letterlijk naar buiten, naar de sleuf van een warmteproject. De verleiding is dan groot om meteen te kijken naar wat goed of fout gaat. Om iets te vinden van wat je ziet. Misschien zelfs direct met een oplossing te komen.
Maar wat gebeurt er als je dat eens niet doet? Als je begint met jezelf voor te stellen en met oprechte interesse vragen te stellen? Met als doel om elkaar eerst echt te leren kennen. Te weten wie de ander is. En vervolgens open vragen te stellen.
Vragen zoals:
- Waar loop je tegenaan?
- Wat maakt jouw werk lastig?
- Wat zou jou helpen om je werk veiliger te doen?
Een goed gesprek begint alleen niet bij de juiste vraag. Het begint een stap eerder. Bij oprechte nieuwsgierigheid. Jouw mening hoeft namelijk niet altijd het begin van het gesprek te zijn.
Jan van Twillert, Voorzitter SVWAW
